Từ trái thanh long Phan Rí Cửa đến hành trình lên men giá trị

Từ vùng đất nắng gió Phan Rí Cửa, nơi những trụ thanh long sáng đèn suốt đêm đã trở thành hình ảnh quen thuộc, một hướng đi mới cho nông sản địa phương đang dần hình thành. Việc sản phẩm rượu vang thanh long Pitayana của Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Trần Khang Phong, sản xuất tại xã Phan Rí Cửa (tỉnh Lâm Đồng) được công nhận đạt chuẩn OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) 4 sao không chỉ đánh dấu thành quả của một cơ sở sản xuất, mà còn gợi mở câu chuyện dài hơi về chế biến sâu, liên kết bền vững và khát vọng nâng tầm giá trị trái thanh long quê hương.

Từ giấc mơ nâng tầm nông sản quê hương…

Sinh ra và lớn lên giữa vùng thanh long Bình Thuận, những người làm ra Pitayana thấu hiểu rõ hơn ai hết vòng luẩn quẩn của nông sản thô: được mùa nhưng giá bấp bênh, đầu ra thiếu ổn định, công sức người trồng nhiều khi không được đền đáp xứng đáng. Chính từ thực tế ấy, ý tưởng tạo ra một sản phẩm chế biến sâu từ thanh long được hình thành – không phải để thay thế cây trái quen thuộc, mà để mở thêm một con đường giá trị cho nó.

Sản phẩm rượu vang từ thanh long Bình Thuận.

Theo lãnh đạo xã Phan Rí Cửa, Pitayana bắt đầu từ một ước mơ rất đỗi đời thường của người con lớn lên giữa những trụ thanh long, quen với những đêm thắp đèn kéo dài đến sáng và thấm thía cảm giác bấp bênh mỗi khi được mùa nhưng rớt giá. Từ những trăn trở rất thật ấy, Pitayana ra đời như một cách để giữ lại giá trị cho trái thanh long quê hương.

Tên gọi Pitayana được ghép từ hai dấu ấn mang nhiều ý nghĩa. “Pitaya” – tên quốc tế của trái thanh long – gợi nhắc vùng đất nắng gió với những vườn thanh long đỏ rực mỗi đêm. “Na” – vừa là dấu ấn cá nhân của người sáng lập, vừa gợi liên tưởng đến vùng vang Napa trứ danh, như một ước mơ lặng lẽ làm ra một dòng vang hiện đại nhưng mang hồn cốt nông sản Việt.

Nguyên liệu của Pitayana được tuyển chọn từ vùng thanh long Bình Thuận, nơi đã được Nhà nước bảo hộ Chỉ dẫn địa lý. Trong điều kiện nắng gió khắc nghiệt, đất cát pha và kinh nghiệm canh tác truyền đời, mỗi trái thanh long là kết tinh của mồ hôi, sự kiên nhẫn và tình yêu dành cho ruộng vườn.

Sản phẩm Pitayana tham gia Hội chợ triển lãm sản phẩm kinh tế, quốc phòng Việt Nam – Campuchia năm 2023

Với  Pitayana, thanh long không chỉ là nguyên liệu đầu vào, mà là câu chuyện của những người nông dân gắn bó cả đời với cây trái. Trong từng trái quả là niềm hy vọng về một đầu ra ổn định, một giá trị xứng đáng cho công sức lao động.

Thông điệp “Lên men một cảm xúc” cũng từ đó mà hình thành Pitayana không chỉ tạo ra một sản phẩm đồ uống, mà là hành trình chuyển hóa sự vất vả của người trồng thanh long thành giá trị mới – nơi truyền thống, bản sắc và khát vọng nâng tầm nông sản Việt hội tụ trong từng giọt vang.

… Đến hành trình ghi nhận OCOP 4 sao Pitayana

Dù có những thay đổi về địa giới hành chính, Pitayana vẫn được sản xuất ngay tại Phan Rí Cửa – vùng đất đã gắn bó với cây thanh long suốt nhiều thế hệ. Những trái thanh long mang Chỉ dẫn địa lý Bình Thuận được thu mua từ chính vùng nguyên liệu quen thuộc, rồi đưa vào chế biến ngay tại địa phương.

Ông Lê Quang Dần, Phó Giám đốc sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng trao Giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao cho ông Nguyễn Kim Trúc- Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Trần Khang Phong

Tại Phan Rí Cửa, thanh long được xử lý, lên men, ủ và hoàn thiện theo quy trình hiện đại, nhưng tinh thần bản địa vẫn được gìn giữ. Hương vị Pitayana vì thế vừa mới mẻ, tinh tế, vừa phảng phất nét mộc mạc của miền duyên hải Nam Trung Bộ.

Việc tổ chức sản xuất tại chỗ không chỉ giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm, mà còn tạo việc làm cho lao động địa phương, gắn kết người trồng thanh long với cơ sở chế biến trong một chuỗi liên kết bền vững. Mỗi chai vang xuất xưởng là kết tinh của lao động cần mẫn, kinh nghiệm tích lũy và tình yêu dành cho vùng đất Phan Rí Cửa.

Đại diện Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Trần Khang Phong, cho biết việc “Rượu vang thanh long hiệu Pitayana 14% Vol” và “Rượu vang thanh long hiệu Pitayana 15 % Vol”  được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao là kết quả của một hành trình đầu tư nghiêm túc, bền bỉ và có định hướng rõ ràng. Từ nguồn nguyên liệu thanh long đặc sản của địa phương, cơ sở sản xuất đã từng bước hoàn thiện quy trình chế biến sâu, kiên trì nâng cao chất lượng để tạo ra sản phẩm ổn định, mang dấu ấn riêng và giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh chất lượng sản phẩm, cơ sở đặc biệt chú trọng hoàn thiện hệ thống hồ sơ pháp lý, nhãn mác và bao bì theo hướng bài bản, minh bạch. Mỗi thông tin trên sản phẩm không chỉ đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc theo quy định OCOP, mà còn kể lại câu chuyện về vùng đất, nguyên liệu và con người đứng sau sản phẩm. Công tác an toàn thực phẩm được kiểm soát chặt chẽ; các chỉ tiêu chất lượng đều được kiểm định, bảo đảm sản phẩm an toàn khi đến tay người tiêu dùng.

Không dừng lại ở việc “đạt chuẩn”, Pitayana còn cho thấy hướng phát triển thị trường bền vững, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện nay, từng bước định vị ở phân khúc đặc sản và quà tặng có giá trị. Chứng nhận OCOP 4 sao vì thế không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng, mà còn phản ánh rõ sự chuyển biến từ cách làm theo kinh nghiệm sang phát triển sản phẩm chuyên nghiệp, có chiều sâu và gắn chặt với bản sắc địa phương.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, việc trực tiếp khảo sát, đánh giá các chủ thể OCOP tại cơ sở là khâu quan trọng nhằm nhìn nhận đầy đủ giá trị của sản phẩm trong mối liên kết từ vùng nguyên liệu đến thị trường. Không chỉ dừng lại ở một buổi làm việc theo kế hoạch, chuyến khảo sát còn là dịp để đoàn lắng nghe những câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm, chia sẻ những khó khăn trong quá trình sản xuất, đồng thời ghi nhận nỗ lực và tiếp thêm động lực cho các chủ thể đang kiên trì theo đuổi con đường OCOP.

Qua thực tế kiểm tra, đoàn công tác đánh giá cao sự nghiêm túc, bài bản trong tổ chức sản xuất, hoàn thiện hồ sơ, cũng như tinh thần cầu thị và nỗ lực không ngừng của cơ sở trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm theo đúng định hướng Chương trình OCOP. Sự đồng hành sát sao của cơ quan chuyên môn được nhìn nhận là yếu tố quan trọng, không chỉ góp phần tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, mà còn tạo thêm niềm tin để các chủ thể mạnh dạn đầu tư, từng bước khẳng định vị thế sản phẩm trên thị trường.

Từ thực tiễn của sản phẩm Pitayana, lãnh đạo ngành nông nghiệp cho rằng OCOP mở ra một hướng đi dài hơi cho nông sản địa phương. Sản phẩm không chỉ góp phần giảm lãng phí thanh long trong những giai đoạn dư cung, mà còn hình thành chuỗi liên kết thu mua – chế biến ổn định, bền vững. Mỗi sản phẩm hoàn thiện vì thế không đơn thuần mang giá trị kinh tế, mà còn kể câu chuyện của những người trẻ lựa chọn ở lại quê hương, kiên trì tìm lối đi mới cho nông sản thông qua con đường chế biến sâu.

Theo đó, OCOP không chỉ là bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm, mà là một hành trình nâng niu nông sản, nâng tầm giá trị và gìn giữ bản sắc địa phương. Pitayana được xem là minh chứng cho cách làm OCOP theo chiều sâu – nơi sản phẩm mang theo dấu ấn của con người, vùng đất và khát vọng phát triển bền vững.

Hạnh Nhi – Phương Vinh