Không chỉ dừng lại ở một ngày hội trải nghiệm, Trường Mầm non 1/6 (phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh) đang từng bước xây dựng mô hình giáo dục môi trường bài bản, đưa việc phân loại rác và tái chế trở thành hoạt động thường xuyên trong trường học. Từ những chai nhựa, hộp sữa, thùng carton… tưởng chừng bỏ đi, dưới bàn tay khéo léo của cô và trò đã “hóa thân” thành những món đồ chơi sinh động, góp phần hình thành ý thức sống xanh ngay từ những năm đầu đời.

Từ ngày hội …

Sáng 31/3, sân Trường Mầm non 1/6 rộn ràng hơn thường ngày khi gần 230 trẻ khối mầm, chồi cùng giáo viên và phụ huynh tham gia Ngày hội “Phân loại rác thải – Biến rác thành đồ chơi”. Không chỉ là một hoạt động ngoại khóa, đây là bước cụ thể hóa kế hoạch tuyên truyền phân loại rác tại nguồn theo định hướng của ngành chức năng, gắn với nhiệm vụ năm học 2025–2026.

Không khí ngày hội tại Trường Mầm non 1/6 diễn ra sôi nổi, rộn ràng với sự tham gia hào hứng của đông đảo trẻ và giáo viên

Ngay từ phần mở đầu, thông điệp bảo vệ môi trường được truyền tải sinh động qua các tiết mục “Vì hành tinh xanh”, “Bảo vệ trái đất xanh”. Giai điệu vui tươi, động tác hồn nhiên của trẻ tạo nên không khí sôi nổi, đồng thời gieo những nhận thức đầu tiên về trách nhiệm với môi trường.

Phần khởi động giúp trẻ làm quen với khái niệm rác thải. Tiếp nối, khu vực trải nghiệm “Biến rác thành đồ chơi” trở thành nơi kiến thức được hiện thực hóa. Trẻ trực tiếp tham gia, sáng tạo và hào hứng biến những điều đã học thành hành động cụ thể.

Những chai nhựa, hộp sữa, thùng carton tưởng chừng bỏ đi đã “hóa thân” dưới đôi tay khéo léo của trẻ thành muôn vàn sản phẩm sinh động. Ở khối chồi (4–5 tuổi), các em biến chai nhựa thành ô tô mini gắn bánh từ nắp chai, robot từ ống hút, hay cá, rùa đầy sắc màu; hộp sữa được ghép thành nhà nhỏ, siêu thị mini với quầy hàng, lối đi, biển hiệu vẽ tay; còn thùng carton trở thành ô tô, tàu hỏa, nhà chơi có cửa mở, bánh xe xoay, an toàn khi sử dụng.

Bên cạnh đó, giấy báo và vật liệu thiên nhiên được tận dụng để làm kiếm, giỏ đựng đồ, tranh “Thiên nhiên với bé” từ lá cây, hoa khô, vỏ rau củ với gam màu mộc mạc. Ở khối mầm (3–4 tuổi), trẻ tạo hình từ lá, xé dán giấy, xâu hạt từ nắp chai, ghép hình từ bìa carton… vừa rèn sự khéo léo, vừa nuôi dưỡng ý thức tái sử dụng.

Bé Phạm Quang Đăng (lớp Mầm 1)  thích thú với sản phẩm mình làm: “Con thích xe ô tô bằng thùng giấy, vì con thích xe”.

Trẻ hào hứng tham gia hoạt động, say mê sáng tạo từ những vật liệu tái chế dưới sự hướng dẫn tận tình của cô giáo

Điểm nhấn của chương trình là phần trình diễn thời trang tái chế. Những bộ trang phục được làm từ giấy báo, túi nilon, vỏ hộp sữa, nắp chai… sau khi được làm sạch, xử lý an toàn đã trở thành những “bộ sưu tập” đầy màu sắc. Có bộ váy xòe kết từ từng lớp giấy báo xếp ly, có chiếc áo choàng ghép từ túi nilon nhiều màu, hay những chiếc mũ đội đầu trang trí bằng nắp chai nhựa xếp hình hoa. Mỗi sản phẩm là một minh chứng cho sự sáng tạo không giới hạn.

Các bé tự tin trình diễn thời trang tái chế với những trang phục sáng tạo

Đặc biệt, phần trình diễn “Bé vui cùng xe carton” khiến nhiều phụ huynh thích thú. Từ những thùng carton bỏ đi, các cô giáo cùng trẻ đã thiết kế thành những chiếc ô tô, xe buýt, xe cứu hỏa… với đầy đủ chi tiết: bánh xe làm từ nắp chai lớn, vô lăng cắt từ bìa cứng, cửa xe dán giấy màu. Một số mô hình còn được trang trí bằng dây ruy băng, ống hút nhựa tạo điểm nhấn. Những “tay đua nhí” ngồi trong chiếc xe do chính mình góp sức làm ra, hào hứng di chuyển trên sân trường trong tiếng cổ vũ rộn ràng.

Không dừng lại ở hoạt động trình diễn, nội dung “Bé tập phân loại rác thải” được tổ chức như một giờ học sinh động. Thông qua clip “Bé biết gì về rác” do giáo viên xây dựng, trẻ bước đầu nhận diện các loại rác: rác hữu cơ như vỏ trái cây, lá cây; rác tái chế như chai nhựa, giấy, lon; rác vô cơ khác như túi nilon.

Các thùng rác được thiết kế với màu sắc trực quan: màu xanh lá cho rác hữu cơ, màu vàng cho rác tái chế, màu đỏ cho rác vô cơ, giúp trẻ dễ ghi nhớ. Trò chơi “Ai nhanh – ai đúng” khiến không khí thêm sôi nổi khi các em thi nhau phân loại rác vào đúng thùng.

Bé Lâm Cát An Nhiên (lớp Chồi 5) chia sẻ: “Trước đây con bỏ rác chung một thùng, giờ con biết phân loại rồi, chai nhựa bỏ thùng màu vàng, vỏ trái cây bỏ thùng màu xanh”.

Điều đặc biệt, trong suốt quá trình ấy, không có ranh giới giữa học và chơi. Mỗi tiếng cười, mỗi sản phẩm hoàn thành đều là minh chứng cho việc trẻ đang học cách yêu môi trường theo cách tự nhiên nhất. Từ những vật liệu bỏ đi, các em không chỉ tạo ra đồ chơi, mà còn từng bước hình thành ý thức: biết trân trọng, biết tận dụng và biết bảo vệ môi trường sống của mình.

Cô Nguyễn Thị Hồng Phượng, Tổ trưởng chuyên môn tổ Chồi, cho biết: “Chúng tôi hướng dẫn trẻ nhận biết rác thông qua màu sắc, trò chơi và các hoạt động hằng ngày. Khi tổ chức tái chế đồ chơi, chúng tôi luôn đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu, đồng thời khuyến khích trẻ sáng tạo theo ý tưởng riêng”.

Theo cô Phượng, ban đầu trẻ gặp không ít khó khăn khi phân loại rác do chưa có nhiều trải nghiệm, dễ nhầm lẫn. Tuy nhiên, qua quá trình rèn luyện, trẻ dần hình thành thói quen và có sự tiến bộ rõ rệt.

… Đến giáo dục môi trường bền vững

Từ một hoạt động trải nghiệm ý nghĩa, Trường Mầm non 1/6 đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu giáo dục môi trường bền vững. Cô Đinh Thị Thu Hoài, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: nhà trường đã triển khai mô hình phân loại rác tại nguồn gồm rác hữu cơ, rác vô cơ và rác tái chế từ năm học 2021–2022. Năm 2026, thực hiện kế hoạch tuyên truyền các giải pháp phân loại rác tại nguồn của UBND phường Tân Ninh, nhà trường tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động giáo dục gắn với thực tiễn.

Thông qua các hoạt động trải nghiệm nhà trường giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường ngay từ lứa tuổi mầm non

Theo cô Đinh Thị Thu Hoài, việc giáo dục không dừng ở lý thuyết mà được “đưa vào đời sống” hằng ngày. Hệ thống thùng rác phân loại (hữu cơ, tái chế, vô cơ) được bố trí khắp lớp học, hành lang, sân chơi, giúp trẻ thực hành thường xuyên. Ban đầu còn bỡ ngỡ, nhưng qua hướng dẫn kiên trì của giáo viên, nhiều em đã biết tự giác phân loại đúng. “Trẻ học qua trải nghiệm, qua trò chơi, qua chính những sản phẩm do mình tạo ra, nên việc tiếp thu trở nên tự nhiên và bền vững hơn”, cô Hoài nhấn mạnh.

Không chỉ dừng trong phạm vi nhà trường, mô hình còn lan tỏa đến gia đình. Phụ huynh được hướng dẫn phân loại rác tại nhà, đồng hành cùng con trong việc thu gom vật liệu tái chế. Sự phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội trở thành yếu tố quan trọng giúp hình thành thói quen lâu dài cho trẻ.

 Bé Phạm Quỳnh Nga (lớp Chồi 1) hào hứng: “Con nói với ba mẹ là vỏ hộp sữa bỏ thùng màu vàng, còn vỏ chuối bỏ thùng màu xanh lá cây”.

Trẻ thực hành phân loại rác đúng quy định với các thùng rác hữu cơ, tái chế và vô cơ ngay tại trường

Trên nền tảng những kết quả đạt được, nhà trường tiếp tục định hướng mở rộng mô hình theo chiều sâu, như tận dụng rác hữu cơ làm phân bón chăm sóc cây xanh trong khuôn viên trường.

“Mục tiêu không chỉ là giữ môi trường sạch, mà còn xây dựng một môi trường giáo dục xanh – nơi mỗi hoạt động đều góp phần nuôi dưỡng ý thức sống bền vững cho trẻ. Ngày hội không chỉ là hoạt động ngoại khóa mà còn là dịp củng cố, lan tỏa mô hình đã triển khai; qua đó hình thành thói quen, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ nhỏ”, cô Hoài khẳng định.

Hạnh Nhi – Ngọc Lan